Register Now

Login

Lost Password

Lost your password? Please enter your email address. You will receive a link and will create a new password via email.

Soru Ekle

You must login to ask question.

Login

Register Now

Hesap oluşturarak soru sorabilir ve sorduğun soruları takip edebilirsin, hesap oluşturmak için birkaç saniyeyi ayırmalısın.

Vatan Sevgisi İmandandır’ Rivayetine Dair Birtakım Mülahazalar

Vatan Sevgisi İmandandır’ Rivayetine Dair Birtakım Mülahazalar

‘Vatan Sevgisi İmandandır’ Rivayetine Dair Birtakım Mülahazalar

Hamd, bizleri tanışmamız için farklı kabileler ve kavimler üzere yaratan Allah’adır. Salat ve Selam Arap ve Acemin efendisi Muhammed’e, onun güzide Âline ve ashâbınadır.
“Vatan Sevgisi İmandandır” rivayeti, kadim kitaplarımızda peygamber efendimize nispetle rivayet edilegelmiştir. Günümüzde sosyal medya vasıtasıyla bu sözün Peygamberimize ait olduğu kanaati daha da yaygınlaşmıştır. Bu sebep bizi rivayetin tahlilini yapmaya itmiştir. Unutulmamalıdır ki, bir rivayetin hadis olmadığını söylemek, onun manasının yanlış olduğu anlamına gelmemektedir. Bilakis ulûmu’l-hadisin gayesi; bir sözün peygambere ait olup olmadığını tespit etmektir. Söz konusu rivayetin, tasavvuf ehlince farklı bir manada yorumlanıp, kitaplarında peygambere nispet edilmiş olması da bu yanlış algıya sebep olan unsurlardandır.
Konu ile ilgili bir takım nakillere bakacak olursak; Seyyid Sıbğatullah el-Arvasi’nin Minah adlı kitabında şu pasajların geçtiğini görürüz:
155. Minha: Sonra ben (Halid-i Şirvani) Gavs Hazretlerine “Vatan Sevgisi İmandandir” meşhur hadisinin manasını sordum. Gerçek Vatanın insanın bedeninde bulunan beş letaifin alemi emirdeki yerleri olduğunu söyledi. [1]
Necmeddin-i Kübra’ya ’“Vatan sevgisi imandandır” sözü hakkında ne dersiniz?’ diye sorulduğunda “Böyle bir rivayet vardır. Hazreti Nebi Mekke’ye iştiyak duyuyordu. Onun bir şeyi sevmesi, ancak imandandır. Bu mevzu da böyledir, demiştir. [2]
Mesnevi’nin Tahiru’l-Mevlevi tercümesinin 11461. beytinde ise şunlar geçmektedir: Buhara, meskenidir yârimin, şehridir şahımın, budur manası âşıkın katında vatan sevgisinin. 14622. beyitte bu konuyla ilgili olarak: Vatan istiyorsan, nehrin ötesine geç! Bu sahih hadisi yanlış okuma! Bu beyitlerin şerhinde Tahiru’l-Mevlevi şöyle demektedir: ‘Vatan sevgisi imandandır’ hadisi şerifi sahihtir. Vatanı sevmenin imandan geldiğini bildirmektedir. [3]
Hüseyin Hilmi Işık mektubat tercümesinde 155. Mektubu “Vatan sevgisi imandandır, haberi sahihtir’ ve 78. Mektubu “’Vatan sevgisi imandandır.’hadisi şerifinin manasını yaşıyorum” şeklinde tercüme etmiştir.
Ancak şahsi araştırmalarımız neticesinde 78. mektubun ne Arapça ne de Farsça nüshasında hadisi şerifin ibaresini bulamadık, 155. mektupta ise imamın ‘hadis’ yerine ‘haberi meşhur’ demesi İmam-ı Rabbani’nin bu sözü peygambere nispet etmediğini tasrih etmiş oluyor. Daha sonra Ebubekir Sifil Hoca’nın bu hadisi de içinde barındıran üç sıralı makalesini tetkik ettik ve burada Ebubekir Sifil Hoca’nın mesnevinin asıl halinde hadisi şerif sözünün geçmediğini yazdığını gördük. Netice itibariyle tercümelerde hatalar yapılmış ve sanki İmam Rabbani ve Mevlana bu sözü peygambere nispet ediyor intibaı uyandırılmıştır. Daha sonra da bazı kimseler buradan yola çıkarak bu sözün peygambere ait olduğunu iddia etmiş ve ‘İmam Rabbani’nin hadis dediği hadistir’ gibi birtakım çıkarımlar yapmışlardır ki bu da malumat eksikliği ve tercüme hataları sebebiyle gerçekleşmiştir. [4]
Bu ve benzeri rivayetler, zikrettiğimiz nedenler ve yanlış tercümelerden dolayı geçmişten günümüze hadisi şerif olarak aktarılmış, günümüzde de hala bu sözü Peygamberin söylediği sanılmaktadır. Hatta bazı gruplar ısrarla bu sözlerin hadis olduğunu iddia etmekte ve referans olarak İmamı Rabbani’yi göstermektedir. Ulemamızın akvaline kulak verdiğimizde işin aslının böyle olmadığı anlaşılacaktır:

Şemseddin Es-Sehavi, Celaleddin Es-Suyuti ve İmam Zerkani “lem ekif aleyh” – “la arifuhu” yani ‘Bu söze vakıf olamadım’ sözlerini kullanmışlardır. [5]

Muhammed bin Muhammed El-Ğazzi “leyse hadisen” diyerek hadis olmadığını söylemiştir. [6]

Molla Aliyyu’l-kârı ise Zerkeşi ve Es-Safevi’nin “bulamadım” – “sabit değildir” sözlerini naklettikten sonra seleften bazısının sözü olduğunu söylemiş, daha sonra ise Sehavi’nin “hadis değildir ama manası sahihtir” sözünü tartışmaya açmış ve manasının doğru olup olmadığı ile ilgili birtakım ifadelerde bulunmuştur. Bir başka eserinde ise ‘Huffaz indinde bu sözün aslı yoktur’ demiştir. [7]

Esna’l-Metalib sahibi Ebu Abdurrahman Eş-Şafii bu rivayet için ‘mevzu’ demiştir. [8]

Muhammed El-Emir El-Maliki “bilinmemektedir” demiştir. [9]

Sağani bu söze “mevzu” yani ‘uydurmadır’ demiştir. [10]

Acluni “insanların dillerinde dolaşan sözler” kitabında Sağani’nin sözünü nakletmiştir. [11]

Yaptığımız nakiller neticesinde bu sözün kesinlikle peygambere ait olmadığı, ulema indinde mevzu kabul edildiği anlaşılmaktadır. Sözün manasının doğru olup olmadığı ayrı bir tartışma konusu olup Allahu A’lem Sehavi’nin zikrettiği gibi manası doğrudur.
Hidayet ve Tevfik Allah’tandır.
عبد الكريم بن علي العيني

[1] Minah, Semerkand Yayınları, s. 131
[2] Sualat ecabe anha Ebu’l-cenab Necmuddin El-Hivaki El-kübra varak 425a
[3] Tâhiru’l-Mevlevî Tercüme ve Şerhi, IV, 586
[4] https://ebubekirsifil.com/gazete-yazilari/iki-hadis-3/
[5] El-Mekasıdu’l-Hasene S.218, Ed-dureru’l-muntesira s.65, Muhtasaru’l-Mekasıd s.361
[6] İtkanu ma yehsunu mine’l-ahbâri’d-dâirati ale’l-elsun [1/222]
[7] El-Esraru’l-merfua fi’l-ahbari’l-mevdua s.180, El-masnu fi marifeti’l-hadisi’l-mevdu rakam: 106
[8] Esna’l-metâlib fi ehadis muhtelifeti’l-meratib s.123
[9] En-nuhbetu’l-behciyye s.52 rakam: 103
[10] Mevduâtu’s-Sağani s.53
[11] Keşfu’l-hafa s.345

Hakkında admin

Leave a reply